Kauçuk Konveyör Bantlarda Çekme Dayanımı ve Uzama Nedir?

Kauçuk konveyör bantların teknik tanımlarında sıklıkla kopma uzaması, tam kalınlık kopma uzaması ve çekme mukavemeti gibi terimlerle karşılaşırız. Bu parametreler sırasıyla kauçuk konveyör bandın hangi özelliklerini temsil eder? Ve aralarındaki farklar nelerdir?

1.Kauçukta uzama nedir?

Kauçukta uzama, malzemenin dış kuvvete maruz kaldığında gösterdiği deformasyonu ifade eder ve genellikle yüzde olarak ifade edilen, deformasyonun orijinal uzunluğa oranıdır. Örneğin, 100 milimetre uzunluğundaki bir kauçuk 110 milimetreye uzatılırsa, uzama %10’dur. Kauçuktaki uzama, moleküler yapı, sertlik, sıcaklık ve nem gibi faktörlerden etkilenir.

Kauçuktaki uzama aynı zamanda malzeme özelliklerinin önemli bir göstergesidir. Yüksek uzamaya sahip kauçuk genellikle iyi esneklik ve esneklik sergiler, bu da anında kopmadan önemli deformasyon geçirebilmesini sağlar. Bu özellik, yaylar, contalar ve kauçuk hortumlar gibi uygulamalarda özellikle önemlidir.

2.Kauçukta kopma uzaması nedir?

Kauçukta kopma uzaması (aynı zamanda kırılma uzaması olarak da bilinir), kauçuk numunesinin gerilime maruz kaldığında kırılmadan önce geçirdiği maksimum deformasyonu ifade eder ve genellikle yüzde olarak ifade edilen, artan uzunluğun orijinal uzunluğa oranıdır. Bu, kauçuğun arızadan önce dayanabileceği maksimum deformasyon derecesini gösterir. Birim yüzde (%) olarak kalır.

Örneğin, bir kauçuk şeridin başlangıç uzunluğu 10 santimetre ise ve kırılmadan önce 20 santimetre uzunluğa kadar uzuyorsa, kopma uzaması %100’dür, yani kırılmadan önce uzunluk iki katına çıkar.

Bir kauçuk konveyör bandın tam kalınlık kopma uzaması, kauçuk malzemenin (EP katmanı dahil) genel kalınlık yönünde kopana kadar gerildiğinde kauçuk numunesinin uzunluk artışının orijinal uzunluğa oranını ifade eder ve genellikle yüzde olarak ifade edilir. Geleneksel kopma uzamasının aksine, tam kalınlık kopma uzaması kauçuğun genel kalınlık yönündeki deformasyonunu dikkate alır. Birim hala yüzde (%)’dir.

Konveyör bantların kaplama kauçuğundaki kopma uzaması, malzemenin uzayabilirliği ve tokluğunun önemli bir göstergesidir. Yüksek kopma uzamasına sahip kauçuk genellikle mükemmel esneme performansı sergiler, yük altında anında kırılmadan önemli deformasyon geçirebilir. Bu özellik, konveyör bantlar, lastik bantlar ve kauçuk hortumlar gibi sık sık esneme veya bükülme kuvvetlerine maruz kalan uygulamalarda çok önemlidir.

3.Kauçukta çekme mukavemeti nedir?

Kauçukta çekme mukavemeti, kauçuğun gerilime maruz kaldığında kırılmadan önce dayanabileceği maksimum çekme kuvvetini ifade eder. Genellikle Pascal (Pa) veya megapaskal (MPa) cinsinden ifade edilir, 1 MPa 1 N/m²’ye eşittir.

Örneğin, bir kauçuk malzemenin çekme mukavemeti 10 MPa ise, bu, gerilime maruz kaldığında kırılmadan önce metrekare başına 10 megapaskal basınca dayanabileceği anlamına gelir. Bu limitin aşılması, kırılma veya deformasyona yol açabilir.

Örneğin, çekme mukavemeti 10 MPa (MPa) olan bir kauçuk malzeme olduğunu varsayalım, bu da esneme sürecinde kauçuğun her metrekare kısmının 10 MPa basınca dayanabileceği anlamına gelir. Bu kauçuğa 10 MPa’dan fazla bir çekme kuvveti uygularsak, kırılabilir veya deforme olabilir. Konveyör bandı kaplama kauçuğunun teknik tanımında, çekme mukavemeti en yaygın ve önemli teknik göstergedir. Bu gösterge genellikle konveyör bandın kalitesini doğrudan belirler. Çeşitli ülkelerin konveyör bandı standartlarında, çekme mukavemeti birincil gösterge olarak kullanılır. Örneğin, DIN22102’deki DIN-Z, bu konveyör bandın kaplama kauçuğunun çekme mukavemetinin 25Mpa olduğunu gösterir. AS standardında, AS-N çekme mukavemetinin 17Mpa olduğunu belirtir.

4. Konveyör bantların çekme dayanımı, uzama ve kopma uzaması arasındaki ilişki

Kauçuk konveyör bantların kopma uzaması ve çekme dayanımı yakından ilişkilidir. Yalnızca test numunesi gerilme sürecinde tahrip olmadığında daha yüksek bir uzama gösterebilir. Bu nedenle, yüksek çekme dayanımına sahip olmak, yüksek kopma uzaması elde etmek için gerekli bir koşuldur. Ayrıca, kopma uzaması artan çekme gerilimi ve sertlikle azalırken, artan elastikiyetle birlikte yükselir. Molekül zinciri esnekliği iyi ve yüksek elastikiyete sahip kauçuklar daha yüksek kopma uzaması sergiler. Doğal kauçuk (NR), yüksek uzamalı ürünler üretmek için en uygun malzemedir ve kauçuk içeriği arttıkça kopma uzaması da artar. Kauçuk içeriği yaklaşık %80 olduğunda, kopma uzaması %1000’e kadar ulaşabilir. Plastik deformasyona kolayca uğrayan kauçuklar da daha yüksek kopma uzaması gösterir; örneğin izobütilen-izopren kauçuğu (IIR) nispeten yüksek bir kopma uzamasına ulaşabilir.

Kauçuktaki çekme dayanımı, bileşim, üretim süreci ve sıcaklık gibi malzeme özellikleri tarafından belirlenir. Genel olarak, daha yüksek çekme dayanımı, gerilme altında daha iyi deformasyon direnci ve stabilite anlamına gelir.

Kopma uzaması, artan çapraz bağlanma yoğunluğu ile azalır. Bu nedenle, yüksek uzamalı ürünler üretirken vulkanizasyon ajanı ve hızlandırıcı miktarı uygun şekilde azaltılmalıdır. Takviye ediciler kopma uzamasını düşürür, özellikle küçük parçacık boyutlu ve yüksek yapılı karbon siyahı, kopma uzamasında daha belirgin bir azalmaya neden olur. Dolgu maddesi içeriği arttıkça, kopma uzaması azalır. Plastikleştirici miktarını artırmak da daha büyük bir kopma uzaması elde etmeyi sağlayabilir.

Genel olarak, kauçuk konveyör bantların uzaması, kopma uzaması ve çekme dayanımı özellikle üst kauçuk kaplama ve alt kauçuk kaplama dahil olmak üzere kauçuk kaplama katmanlarının özelliklerini ifade eder. Aynı zamanda, tam kalınlık kopma uzaması, EP katmanı da dahil olmak üzere konveyör bandın genel özelliklerini belirtir.

Özetle, uzama, kopma uzaması ve çekme dayanımı, konveyör bantlardaki kauçuk malzemelerin elastikiyeti ve dayanıklılığının önemli göstergeleridir. Uygun kauçuk malzeme ve işleme tekniklerini seçmek, konveyör bantların genel performansını ve hizmet ömrünü etkili bir şekilde artırabilir.

SUNGDA Konveyör Bandı Vulkanizasyon Atölyeleri